Algemene inleiding.

In deze verhandeling tracht ik een beeld te schetsen van hoe de schrijver Nescio in het onderwijs benaderd wordt.

Daartoe is een studie van de schrijver zelf uiteraard onontbeerlijk, omdat het anders niet mogelijk is om een enigszins gefundeerde kritiek op de didactische aanbreng van zijn oeuvre uit te spreken.

In een eerste deel zal ik me dan ook bezighouden met de studie van Nescio's leven en werk. Na een grondige biografische studie van deze schrijver (het belang daarvan zal verderop duidelijk worden) volgt een bespreking van zijn oeuvre en wat daarmee samenhangt : de literair-historische situering, de ontstaansgeschiedenis en de waarderingsgeschiedenis.

Bij dit laatste punt worden Nederland en Vlaanderen afzonderlijk behandeld.

De waarderingsgeschiedenis in Nederland is onmisbaar voor een degelijk begrip van Nescio's oeuvre en de huidige stand van zaken in verband net de Nescio-studie. De waarderingsgeschiedenis in Vlaanderen daarentegen is vooral belangrijk in functie van het tweede deel van deze verhandeling. Daar wordt immers onderzocht op welke manier de Nederlandse schrijver Nescio op de Vlaamse middelbare scholen besproken wordt (dit deel kunt u niet terugvinden op deze website omwille van de te beperkte relevantie. B.R.).

Concreet houdt dat in dat er vijf handboeken die in Vlaanderen voor het middelbaar onderwijs gebruikt worden, onder een kritische loep worden genomen en geëvalueerd worden op de wijze waarop zij de leerlingen met Nescio's werk laten kennismaken.

De vraag dringt zich waarschijnlijk op waarom iemand juist de schrijver Nescio als studieobject uitkiest in verband met een handboekenonderzoek.

De eerste reden hiervoor ligt vanzelfsprekend in mijn persoonlijke bewondering voor deze auteur, wiens oeuvre mij in hoge mate aanspreekt.

Ten tweede is er mijn interesse voor de didactiek van het Nederlands in het algemeen en het literatuuronderwijs in het bijzonder, dat, als middel bij uitstek tot de persoonlijkheidsvorming en ontwikkeling van het gevoelsleven van de leerlingen, toch een zeer belangrijk onderdeel van de lessen Nederlands moet uitmaken.

Ook ter verruiming van de geestelijke horizon en de levensbeschouwelijke ingesteldheid van de leerlingen is het literatuuronderwijs van niet te onderschatten belang.

Een derde reden, die dan vooral verklaart waarom ik de beide studieobjecten - Nescio en het (literatuur)onderwijs - gecombineerd heb, is mijn persoonlijke indruk dat Nescio in het onderwijs schromelijk verwaarloosd wordt.

Dat lijkt me erg onterecht, aangezien er toch heel wat interessante doelstellingen door middel van de lectuur van Nescio's verhalen te verwezenlijken zijn, zoals ik nog hoop duidelijk te maken in deze verhandeling.

Bovendien is Nescio mijns inziens een uitermate geschikt lesonderwerp omdat zijn verhalen de "doelgroep" van de hogere cyclus, namelijk 16-18 jarigen, ongetwijfeld sterk zullen aanspreken. Al hun idealen, verwachtingen, ontgoochelingen, angsten, levensopvattingen, verontwaardiging, enz. komen in Nescio's oeuvre op eenvoudige maar aangrijpende en herkenbare wijze aan bod.

Men zou dan ook verwachten dat deze schrijver, die door kenners bovendien vaak als één van de grootste Nederlandse auteurs wordt genoemd, maar anderzijds bij de gemiddelde lezer nagenoeg onbekend is, door de samenstellers van handboeken voor het vak Nederlands als een dankbaar lesonderwerp wordt beschouwd.

In hoeverre men in die verwachting bedrogen uitkomt, zal in deel II behandeld worden, maar hier kan alvast gezegd worden dat de manier waarop Nescio in deze tijd benaderd wordt weliswaar niet meer even stiefmoederlijk is als in het verleden, maar toch nog lang niet in verhouding is met de kwaliteit van zijn oeuvre.

(Onder meer) dat zal in de nu volgende verhandeling hopelijk overtuigend aangetoond worden. De in de tekst aangeduide voetnoten zijn achter ieder hoofdstuk terug te vinden. (Dit heb ik aangepast en nu zijn de voetnoten onderaan de pagina te vinden. B.R.)